Krystyna Skarbek – agentka o wielu twarzach

Mało kto, nawet wśród Polaków słyszał o postaci Krystyny Skarbek. W związku z premierą nowej części przygód Jamesa Bonda, warto zatem przypomnieć kim była Polka, która stała się inspiracją dla postaci Vesper z Casino Royale.

Krystyna Skarbek przeszła do historii jako agentka brytyjskiej tajnej służby SOE – Special Operations Executive utworzonej na polecenie Winstona Churchilla. Swoją działalność szpiegowską rozpoczęła w 1939 roku jako Christine Granville, ale posługiwała się wieloma dokumentami na różne nazwiska w tym: Krystyna Giżycka, Pauline Armand, Zofia Andrzejewska, Maria Kamińska, Madame Marchand, Folkstone czy Mucha.

Jak opisuje Jarosław Molenda w swojej książce będącej zbiorem wspomnień i zapisków z życia Krystyny Skarbek, odegrała ważną rolę w całym kierunku działań wojennych. Cechowała ją niebywała odwaga, większa niż niektórych mężczyzn.

,,Była dumna, chciała być niezależna, a historie takich ludzi rzadko kończą się happy endem.”

,,Potrafiła wytwarzać magiczne ciepło, urocza z natury i niezwykle lojalna w stosunku do przyjaciół, raniła jednak czasami tych, których kochała najmocniej.”

,,Los tej kobiety zdawał się przypominać kawałek drewna, który dryfuje po oceanie, miotany przez fale: to wpływający do cichej zatoki, to znów porywany na pełne morze. Na paradoks zakrawa, że agresja Hitlera na Polskę okazała się dla niej wybawieniem. To chyba dlatego tak kochała wojnę.”

Działała w Budapeszcie, Londynie, wielokrotnie przekraczała polską granicę ukrywając się w górach, potem w Kairze, gdzie z łatwością wtapiała się w międzynarodowy tłum tam mieszkający: przedstawicieli polskiej władzy, zarówno cywilnej, jak i wojskowej, a także bogatych Arabów. Następnie została wysłana do Francji.

Giżycka sprawiała swoim przełożonym kłopoty: nie działała zespołowo oraz robiła olbrzymie wrażanie na mężczyznach i z wieloma wdawała się w romanse, co było sprzeczne z przyjętymi zasadami bezpieczeństwa. Jako młoda i ładna kobieta była rozpoznawalna przez Niemców i to nie tylko w Europie Wschodniej. Dlatego należało się obawiać, że jej rysopisy były znane w większy terenie.

Przeszła szkolenie w ośrodkach treningowych w Szkocji, które obejmowało m.in. opanowanie pięciu podstawowych zasad agentury:

  • Po pierwsze należy mieć pokrywkową legendę, całkowicie zgodną z posiadanymi fałszywymi dokumentami
  • po wtóre , nie należy rzucać się w oczy ani wyglądem, ani ubiorem, ani zachowaniem
  • po trzecie, warunkiem niezbędnym jest bezwzględna dyskrecja.
  • po czwarte, obowiązkiem agenta jest jak najpełniejsza znajomość nieprzyjaciela. W małym np. miasteczku należy wiedzieć o rozmieszczeniu i ilości wojska, policji oraz podobnych sprawach. W tym celu wskazana była znajomość niemieckiego języka
  • po piąte, należy być psychicznie zawsze gotowym do wyjątkowych warunków.

,,W swoim geniuszu, który nie miał sobie równych, Krystyna wypracowała własną definicję szpiega, w sposób perfekcyjny wykorzystując swoją wyobraźnię, zaradność i inicjatywę, jak choćby podczas aresztowania w Budapeszcie.”

W kwietniu 1945 w Kairze została zdemobilizowana i usunięta poza margines ( Brytyjczycy po prosu się na nią wypięli i nie będzie to niestosownym określeniem użycie słowa). Mimo ogromnego ryzyka, które ponosiła w czasie wojny, otrzymała w ramach wdzięczności odprawę w wysokości zaledwie sto funtów (w porównaniu – roczna przeciętna płaca wynosiła wtedy ok. trzy tysiące funtów).

Po wojnie Krystyna podobnie jak wielu ludzi, nie mogła odnaleźć się w nowej rzeczywistości, a dodatkowo przybijała ją niewolą swojej ojczyzny. Dlatego po rozwodzie z drugim mężem błąkała się pomiędzy Włochami, Anglią i Kairem.

,,Ale to już nie była ta sama Krystyna. To była kobieta dojrzała i otrzeźwiona, wykonująca pracę  kelnerki, sprzątaczki, stewardesy. Ta praca z pewnością jej nie odpowiadała, ale była lepsza od pracy biurowej. Nic już w niej nie było ani z pędu halnego wichru, ani z szumu potoków, ani z kolorowej bajki miłości. Życie wzięło ją w swe stery – a może ona sama skurczyła się, aby móc łatwiej i możliwie bez bólu wejść w te zimne, złośliwe tryby?”

Podejrzewa się, że Skarbek mogła uczestniczyć w poszukiwania Zofii Leśniowskiej, córki generała Sikorskiego, która według niektórych teorii nie zginęła w katastrofie gibraltarskiej, ale została wywieziona do Rosji.

15 czerwca 1952 w hotelu „Shelbourne” w Londynie, została zabita nożem przez Dennisa Muldowneya, stewarda którego oświadczyny odrzuciła. Jej grób znajduje się na rzymskokatolickim cmentarzu St. Mary w Kensal Green w Londynie.

Krystynie Skarbek przypisywano romans z Ianem Flemingiem. Czy umarła tak jak, jej domniemany kochanek opisał w swojej powieści Casino Royale z 1953 rok? Postać Vesper Lynd Fleming miał wzorować właśnie na niej. Czyżby Skarbek wiedziała coś bardzo ważnego na temat śmierci Sikorskiego i zwierzyła się z tego Flemingowi?  Czy dlatego musiała zginąć i na dodatek została oszkalowana jako podwójna agentka?

Chociaż oficjalnie ulubiona agentka Churchilla, jak zwykło się o niej mawiać, została zamordowana przez niezrównoważonego wielbiciela, to pozostaje niejasne, jak agentka, której chlebem powszednim było niebezpieczeństwo pozwoliła groźnej sytuacji rozwinąć się do tak tragicznego finału. W historii,  zwłaszcza tej dotyczącej II wojny światowej wiele wątków i tajemniczych śmierci nie zostało wyjaśnionych do dzisiejszego dnia. Często prawda jest niewygodna politycznie, zatem przykrywa się je grubymi warstwami kurzu.

Losy Krystyny Skarbek zainspirowały nie tylko autora przygód agencie 007. Nawiązania do jej życia można znaleźć np. w ,, Obfitości” – filmie Freda Schepisi z 1985 roku, z Meryl Streep w roli angielskiej agentki, która nie umie sobie ułożyć życia po wojnie, czy w ,,Charlotte Gray” z 2001 r. z Cate Blanchett w roli głównej, która jako brytyjski szpieg szuka w okupowanej Francji swojego ukochanego lotnika.

Na podstawie: ,,Krystyna Skarbek – królowa podziemia czy zdrajczyni” Jarosława Molendy i wikipedii.

krystyna skarbek 1krystyna skarbek

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s